ΦόρουμΣυχνές ΕρωτήσειςΑναζήτησηΟμάδες ΜελώνΕγγραφήΣύνδεση
Σημαντικά Θέματα
Πρόσφατα Θέματα
» Καλωσόρισμα νέων μελών - Χαιρετισμοί
από Kwstasthessaloniki Σήμερα στις 17:05

» Όταν είστε σε δημόσιους χώρους, τσεκάρετε (κρυφά ή φανερά) το φούσκωμα στο παντελόνι του άλλου;
από billakos21 Χθες στις 22:11

» Αστείες εικόνες
από DiabolAkis 23/9/2017, 23:22

» Τηλεφωνικό σεξ
από phonesexchat 21/9/2017, 18:31

» γκει προτασεις γαμου...
από Dragneel 9/9/2017, 22:06

» Soundtracks
από Dragneel 4/9/2017, 22:29

» Αστεία video
από Duality 29/8/2017, 08:39

» Αγαπημένα ξένα τραγούδια
από DiabolAkis 27/8/2017, 15:29

» Αν ήσουν...
από Duality 23/8/2017, 10:34

» Παιχνίδι ερωτήσεων
από Duality 23/8/2017, 08:58

» Διάφορα video
από Dragneel 19/8/2017, 14:47

» Οff-topic
από N.G95 14/8/2017, 18:15

» Πονηρές παραλίες στο Βόλο
από apeiros69 30/7/2017, 22:11

» O λεξάριθμος του ονόματος μας δείχνει τον χαρακτήρα μας.
από SavantBleu 29/7/2017, 23:03

» Νέο μέλος
από tenorman 14/7/2017, 21:15

» MBTI Personality Test
από makosdim 2/7/2017, 19:45

» Τεστ Διπολικης Διαταραχης
από makosdim 2/7/2017, 19:26

» Θα χασω τη σχεση μου απο μια μ*λ*κι*;
από Steven94 27/6/2017, 22:25

» Τι σκέφτεσαι αυτή τη στιγμή;
από Steven94 27/6/2017, 22:22

» Θέματα συζήτησης μεταξύ ενός straight και ενός gay.
από DiabolAkis 26/6/2017, 21:33

» Κοιτάτε το πέος του διπλανού σας στα ουρητήρια σε δημόσιους χώρους?
από Cookie 26/6/2017, 00:43

» Τι είμαι τελικά;
από Cookie 26/6/2017, 00:25

» Τι νιώθεις αυτή τη στιγμή;
από Phantasos 24/6/2017, 00:27

» Αγαπημένος gay pornostar
από makosdim 18/6/2017, 13:02

» Kι εγώ...
από DiabolAkis 14/6/2017, 17:54

Σας προτείνουμε
Συζητήσεις για το φύλο, το σώμα, τις επιθυμίες
Κέντρο πρόληψης για τον HIV
Kοινότητα LGBTQ νέων
Κορυφαίοι συγγραφείς του μήνα
Dragneel
 
DiabolAkis
 
billakos21
 
phonesexchat
 
Entity
 
Kwstasthessaloniki
 
Σεπτέμβριος 2017
ΔευΤριΤετΠεμΠαρΣαβΚυρ
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930 
ΗμερολόγιοΗμερολόγιο

Μοιραστείτε | 
 

 Γλώσσα και φύλο

Επισκόπηση προηγούμενης Θ.Ενότητας Επισκόπηση επόμενης Θ.Ενότητας Πήγαινε κάτω 
ΣυγγραφέαςΜήνυμα
monster
Inactive Members


Φύλο : Άντρας
Ηλικία : 29
Περιοχή : city centre
Αριθμός μηνυμάτων : 15608
Διάθεση :

ΔημοσίευσηΘέμα: Γλώσσα και φύλο   4/2/2013, 19:02

Όταν γεννηθεί ένα παιδί, η πρώτη ερώτηση
που κάνουμε είναι αν "είναι αγόρι ή κορίτσι". Το φύλο καταλαμβάνει, από
την πρώτη στιγμή της ζωής μας, κεντρική θέση στη διαμόρφωση της
ατομικής και κοινωνικής μας ταυτότητας. Eπιπλέον, σε συνάρτηση με την
κοινωνικοοικονομική τάξη, την ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο και την
καταγωγή, το φύλο αποτελεί καθοριστικό παράγοντα της κοινωνιογλωσσικής
μας συμπεριφοράς.

Επικεντρώνουμε τη σύντομη ανάλυση που ακολουθεί α) στο επίπεδο της
τυποποιημένης γλωσσικής δομής και β) στο πλαίσιο της επικοινωνιακής
ικανότητας των δύο φύλων. Tο πρώτο τμήμα της ανάλυσης αυτής αφορά το
θέμα της άνισης αντιπροσώπευσης των δύο φύλων στην γλώσσα, η οποία έχει
χαρακτηριστεί ως γλωσσικός σεξισμός, και το δεύτερο την ανίχνευση των
διαφορών των δύο φύλων ως προς τη γλωσσική τους συμπεριφορά. Η κατανόηση
των διαφορών αυτών είναι σημαντική για την καλύτερη διαπραγμάτευση των
διαπροσωπικών σχέσεων των δύο φύλων και, κατ' επέκταση, τον περιορισμό
του κοινωνικού αποκλεισμού των γυναικών.

Γλωσσικός σεξισμός


Σεξισμός είναι η πρακτική της διάκρισης ενός ατόμου με γνώμονα
το φύλο του. Στη σύγχρονη κοινωνία, η διάκριση αυτή γίνεται εις βάρος
των γυναικών, γεγονός που αντικατοπτρίζεται και στη γλωσσική μας χρήση
και συμπεριφορά (γλωσσικός σεξισμός).

1. Η γλωσσική δομή


Παρακάτω περιγράφονται τα βασικά επίπεδα της γλωσσικής ανάλυσης
(γραμματικό, συντακτικό και σημασιολογικό) υπό το πρίσμα του γλωσσικού
σεξισμού.

1.1. Γραμματική


Η ελληνική γλώσσα, όπως και πολλές άλλες, διαθέτει γραμματικό γένος. Ο προσδιορισμός "γραμματικό"
χρησιμοποιείται επειδή κατά κανόνα δεν υπάρχει σύμπτωση γραμματικού και
φυσικού γένους. Σε περιπτώσεις φυσικής, και αναμενόμενης γραμματικής,
συνύπαρξης αρσενικών και θηλυκών οντοτήτων, το αρσενικό γραμματικό γένος
υπερισχύει. Για παράδειγμα, η φράση όλοι οι καθηγητές και οι μαθητές
μπορεί να αναφέρεται μόνο σε καθηγητές και μαθητές αρσενικού γένους,
αλλά ταυτόχρονα και σε μαθήτριες και καθηγήτριες. Η παραδοσιακή χρήση
του αρσενικού γένους για να εκφράσει και τα δύο γένη, εκτός από το
γεγονός ότι επικαλύπτει το θηλυκό γένος, δημιουργεί και αμφισημία, μια
και μπορεί να σημαίνει μια ομάδα ανδρών ή μια ομάδα από άντρες και
γυναίκες.

1.2. Σύνταξη


Είναι χαρακτηριστικό ότι στις περισσότερες καθιερωμένες φράσεις όπου εμφανίζονται και τα δύο φύλα, το αρσενικό προηγείται:


  • Ο Αδάμ και η Εύα
  • Ο Αδάμ και η Εύα
  • Ο Αντώνιος κι η Κλεοπάτρα
  • Ο κύριος και η κυρία Παπαδοπούλου
  • το αντρόγυνο

Οι περιπτώσεις στις οποίες προηγείται ο θηλυκός τύπος είναι στερεότυπες. Η έκφραση λ.χ. Κυρίες και κύριοι εκφράζει την αβρότητα προς το λεγόμενο "αδύναμο" φύλο.

1.3. Σημασιολογία


Σε επίπεδο σημασιολογίας, ο γλωσσικός σεξισμός στα ελληνικά γίνεται
εύκολα ορατός από μια απλή περιδιάβαση στα σημασιολογικά πεδία των
λημμάτων άντρας και γυναίκα.

Οι εκφράσεις που συνδέονται με την έννοια γυναίκα έχουν συνήθως μειωτική σημασία. Επίσης, τα περισσότερα λήμματα με πρώτο συνθετικό το γυναίκα έχουν και αυτά μειωτική χρήση και ερμηνεία (π.χ. γυναικοδουλειά). Εκφράσεις, εξάλλου, όπως γύναιο, γυνή της απωλείας, η γυναίκα του δρόμου, η γυναίκα του πεζοδρομίου
παραπέμπουν στην ηθική και μας προκαταλαμβάνουν σε βάρος της γυναικείας
σεξουαλικότητας. Γενικά, οι λέξεις και οι εκφράσεις αυτές αποτελούν
τους σημαδεμένους τύπους αντίστοιχων ουδέτερων, γεγονός που δηλώνει ότι η
γυναικεία συμπεριφορά και οι γυναικείες δραστηριότητες ορίζονται με
βάση ένα ανδρικό πρότυπο που θεωρείται ο κανόνας. Για παράδειγμα, η λέξη
γυναικοκουβέντες σημαδεύεται αρνητικά σε σχέση με το κουβέντες, που χρησιμοποιείται για την ανάλογη ανδρική δραστηριότητα, ελλείψει μάλιστα του *ανδροκουβέντες. Η διαπίστωση αυτή ενισχύεται και από το ότι οι καταγραμμένες στα λεξικά λέξεις και εκφράσεις που έχουν ως αντικείμενο αναφοράς τη γυναίκα υπερτερούν ποσοτικά σε σχέση με τις αντίστοιχες για τους άντρες.

Για την αντιμετώπιση του γλωσσικού σεξισμού στο επίπεδο της γλωσσικής
δομής, απαιτείται μια ευρύτερα κριτική αντιμετώπιση των γλωσσικών μας
δεδομένων. Προς αυτή την κατεύθυνση έχουν προταθεί εναλλακτικές προτάσεις από τη σχετική βιβλιογραφία.

2 Η επικοινωνιακή ικανότητα και τα δύο φύλα, (Coates, J. 1993)


Η επικοινωνιακή ικανότητα αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την
επιτυχή διεξαγωγή της επικοινωνίας. Η ικανότητα αυτή αναφέρεται στα
κοινωνικά και πολιτισμικά στοιχεία που απαιτούνται από τους χρήστες μιας
γλώσσας, όπως είναι, για παράδειγμα, η γνώση του πότε θα πρέπει να
σωπαίνουμε ή τα θέματα για τα οποία μπορούμε να συζητάμε κάτω από
συγκεκριμένες περιστάσεις.

Οι διαφορές των δύο φύλων στη χρήση της γλώσσας
και κυρίως στις επικοινωνιακές στρατηγικές έχουν μελετηθεί συστηματικά
κυρίως στον αγγλοσαξωνικό χώρο. Με βάση αυτές τις μελέτες έχει
διαπιστωθεί ότι οι διαφορές αυτές αφενός παρεμποδίζουν την
αποτελεσματική επικοινωνία ανάμεσα στα δύο φύλα και αφετέρου συντελούν
στον κοινωνικό αποκλεισμό των γυναικών. Σύμφωνα με την Coates (1993), η
χρήση π.χ. υποστηρικτικών εκφράσεων (ναι, μάλιστα, μμ) από τις
γυναίκες παρερμηνεύεται συχνά ως συμφωνία με τα λεγόμενα του συνομιλητή,
ενώ η έλλειψη αυτών από τον λόγο των αντρών εκλαμβάνεται ως έλλειψη
προσοχής για τις συνομιλήτριές τους. Η συχνή χρήση ερωτήσεων και
αιτήσεων από τις γυναίκες ερμηνεύεται από τους συνομιλητές τους μόνο ως
επιθυμία για περισσότερες πληροφορίες, ενώ στόχος των γυναικών μπορεί να
είναι η εγκαθίδρυση ενός δίαυλου επικοινωνίας. Επίσης, οι γυναίκες
συχνά μιλάνε ταυτόχρονα με τον συνομιλητή τους, για να δείξουν τη
συμμετοχή και το ενδιαφέρον τους για το θέμα της συζήτησης, κάτι που οι
άντρες θεωρούν διακοπή και αγένεια. Η μετάβαση από ένα θέμα συζήτησης
προς ένα άλλο γίνεται από τις γυναίκες βαθμιαία και βάσει των
προηγούμενων λεγομένων των συνομιλητριών τους, αφού έχει προηγηθεί
αρκετός χρόνος συζήτησης για το κάθε θέμα. Οι άντρες, από την άλλη
μεριά, δεν αφιερώνουν παρά λίγο χρόνο στο κάθε θέμα και αλλάζουν θέματα
γρήγορα, με συνέπεια οι συνομιλήτριές τους να νιώθουν ότι δεν
ενδιαφέρονται αρκετά. Οι γυναίκες συζητούν ανοιχτά προσωπικές τους
εμπειρίες και θέματα με σκοπό να τις μοιραστούν και να αποσπάσουν κάποια
διαβεβαίωση ή παρηγοριά, σε αντίθεση με τους άντρες που συχνά θεωρούν
τις προσωπικές συζητήσεις επικίνδυνες ή περιττές και όταν συμμετέχουν σε
αυτές αναλαμβάνουν συμβουλευτικό κυρίως ρόλο. Οι γυναίκες ως ακροάτριες
σε μια συνομιλία υιοθετούν ενεργό ρόλο με τη χρήση υποστηρικτικών
εκφράσεων, όπως είπαμε παραπάνω, την ενθάρρυνση των άλλων συνομιλητών
και συνομιλητριών τους να πάρουν μέρος στη συζήτηση και με το να έχουν
διαρκή οπτική επαφή με το άτομο που έχει τον λόγο.

Τα παραπάνω χαρακτηριστικά διαμορφώνουν μια αντίληψη ότι ο γυναικείος
λόγος είναι ανίσχυρος, γιατί είναι περισσότερο έμμεσος σε σχέση με τον
αντρικό (Lakoff 1975· Tannen 1991). Αυτός, όμως, ο "ανίσχυρος"
γυναικείος λόγος παρέχει τις δυνατότητες επικοινωνίας στους συνομιλητές
και τις συνομιλήτριες των γυναικών χωρίς να επιβάλλει τους δικούς του
προκαθορισμένους κανόνες επικοινωνίας. Ο χαρακτηρισμός, λοιπόν, ανίσχυρος
δεν έχει υπόσταση, αφού η επιτυχής επικοινωνία πραγματοποιείται μέσα
από μια ισορροπημένη διαδικασία χρήσης ερωτήσεων, καταφάσεων αλλά και
αναμονής για τη λήψη του λόγου από τους συνομιλητές ή συνομιλήτριες. Οι διαφορές αυτές έχουν ερμηνευτεί, μέσα από διάφορες οπτικές,
κυρίως με βάση τη διαφορετική κοινωνικοποίηση των δύο φύλων σε ρόλους
και συμπεριφορές, και εντάσσονται πάντα σε ένα ευρύτερο
κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο άνισου καταμερισμού της εξουσίας. Η κατανόηση
των διαφορών αυτών είναι απαραίτητη για την καλύτερη διαπραγμάτευση των
διαπροσωπικών μας σχέσεων, αλλά και για τη δικαιότερη κατανομή της
κοινωνικής και πολιτικής ισχύος στα δύο φύλα.
http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/guide/thema_b8/index.html

-----------------------

Tο θέμα της σχέσης γλώσσας και φύλου έχει τεθεί με διαφορετικές
μορφές στο πλαίσιο της γλωσσολογίας, μορφές που σημαδεύονται και
σημασιοδοτούνται τόσο από τις ενδογλωσσολογικές εξελίξεις όσο και από
τους κοινωνικούς μετασχηματισμούς που τις περιβάλλουν. Ήδη από τις
παραδοσιακές προσεγγίσεις της γλώσσας η συζήτηση του γραμματικού γένους , δηλαδή της μορφολογικής
τάξης (π.χ. 'θηλυκό', 'αρσενικό', 'ουδέτερο') στην οποία ανήκει ένα
ουσιαστικό, επίθετο ή άλλο μέρος του λόγου, παραπέμπει και στο φύλο
(«φυσικό γένος») ως εξωγλωσσική, βιολογικά προσδιοριζόμενη, κατηγορία.
Αυτή η αντίληψη για το φύλο επικράτησε σε διάφορους τομείς της
γλωσσολογίας έως τα μέσα περίπου της δεκαετίας του '70, οπότε άρχισε να
γίνεται αισθητός και σε αυτό τον επιστημονικό χώρο ο αντίκτυπος του
νεοφεμινιστικού κινήματος και των Σπουδών Φύλου. Κατά την περίοδο αυτή η
εστίαση μετατοπίζεται σταδιακά από το «βιολογικό» φύλο (sex, sesso,
Geschlecht κλπ.), και τη συνακόλουθη στατικότητα και καθολικότητα της
κατηγορίας αυτής, στο «κοινωνικό» φύλο [gender] και στον
κοινωνικοπολιτισμικό καθορισμό του, κάτω από συγκεκριμένες ιστορικές
συνθήκες και σχέσεις εξουσίας. Ένα μεγάλο μέρος των ερευνών
επικεντρώνεται στο ερώτημα αν γλώσσα και γλωσσική διεπίδραση σε μια
ανδροκρατική κοινωνία φέρουν το στίγμα αυτών ακριβώς των σχέσεων
εξουσίας ανάμεσα στα φύλα, αν δηλαδή υπάρχει ένας γλωσσικός σεξισμός.
Πολυάριθμες μαρτυρίες από διάφορες γλώσσες επιβεβαιώνουν την ανισότιμη
αντιμετώπιση των γυναικών στον χώρο των γλωσσικών αναπαραστάσεων και του
συμβολικού: η γυναίκα ορίζεται από την οπτική γωνία του άντρα (βάσει
της εξωτερικής της εμφάνισης, της αντρικής σεξουαλικής επιθυμίας κ.λπ.),
η ταυτότητά της στοιχειοθετείται σε εξάρτηση από την αντρική (ως
θυγατέρα κάποιου άντρα ή σύζυγος/χήρα/ερωμένη κλπ.), και γενικότερα οι
γυναίκες προβάλλονται αρνητικά ή αποσιωπάται η ύπαρξή τους. Μια δεύτερη
κατηγορία ερευνών στρέφεται προς τη διαφοροποίηση της γλωσσικής
συμπεριφοράς γυναικών και αντρών, επισημαίνοντας τον εντονότερο
προσανατολισμό των γυναικών στις διαπροσωπικές λειτουργίες της γλώσσας,
την εμφανέστερη τάση τους για συνεργασιμότητα, αλληλεγγύη κλπ. Η
ερμηνεία της διαφοροποίησης ανιχνεύεται στην ιεραρχική θέση των φύλων
στην κοινωνία και τα παρεπόμενά της (π.χ. νόρμες που διέπουν την
κοινωνικοποίηση και τη συμπεριφορά τους).

Στις παραπάνω περιπτώσεις το φύλο αντιμετωπίζεται ως κοινωνικά
κατασκευασμένο μεν, αλλά ανεξάρτητο από τη γλώσσα (και δεδομένο) - γι'
αυτό άλλωστε μπορεί να αποτελέσει με σχετική ασφάλεια τον πυρήνα των
προτεινόμενων ερμηνειών. Στην πορεία, όμως, και υπό την επίδραση των
εξελίξεων στον χώρο του θεωρητικού φεμινιστικού προβληματισμού,
αμφισβητούνται μια σειρά από υπόρρητες παραδοχές, όπως η καθήλωση του
φύλου σε δύο διαζευκτικές και ομοιογενείς κατηγορίες
('άντρας'-'γυναίκα'), η πρωταρχικότητα του «βιολογικού» φύλου έναντι του
«κοινωνικού» κ.ά. Ταυτόχρονα τονίζεται ότι οι έμφυλες ταυτότητες
κατασκευάζονται και διαμορφώνονται μέσω της γλωσσικής διεπίδρασης -άρα η
γλώσσα δεν είναι άμοιρη του φύλου- και αναγνωρίζεται ότι το φύλο δεν
μπορεί να απομονωθεί από άλλες συνιστώσες της ταυτότητας, όπως η
κοινωνική τάξη, η ηλικία, οι πολιτισμικές καταβολές κλπ. Ως εκ τούτου,
πολλές έρευνες εστιάζονται στη μικρο-ανάλυση της επικοινωνίας όχι για να
εντοπίσουν διαφορές/ομοιότητες στη γλωσσική συμπεριφορά γυναικών και
αντρών αλλά για να εξετάσουν τις γλωσσικές πρακτικές συγκρότησης και
διαπραγμάτευσης του φύλου. Τα τελευταία χρόνια μελέτες αυτού του είδους
συχνά έχουν ως αφετηρία τους συγκεκριμένες κοινότητες της πρακτικής,
δηλαδή ομάδες ατόμων (π.χ. παρέα, οικογένεια, διδακτικό προσωπικό ενός
σχολείου, συνέλευση γονέων στο σχολείο αυτό) τα οποία, υπό το πρίσμα
ενός κοινού εγχειρήματος, αναπτύσσουν και μοιράζονται τρόπους γλωσσικής
και μη γλωσσικής δράσης, αντιλήψεις, αξίες, σχέσεις εξουσίας. Το φύλο
(και γενικότερα όλες οι κοινωνικές έννοιες) εκλαμβάνεται ως συνάρτηση
των κοινοτήτων πρακτικής στις οποίες συμμετέχει ένα άτομο, αλλά και του
τρόπου συμμετοχής του σε αυτές.

Παρά τον ολοένα αυξανόμενο αριθμό των ερευνών πάνω στη σχέση γλώσσας
και φύλου, προς το παρόν δεν διαθέτουμε μια συνεκτική θεωρία που να
μπορεί να φωτίζει όλες τις όψεις αυτής της σχέσης. Αυτό βέβαια που
συνδέει τις διαφορετικές προσεγγίσεις, τουλάχιστον όταν υπάρχει μια
φεμινιστική οπτική, είναι η προσπάθεια να αποκαλυφθεί ο ρόλος της
γλώσσας στη διατήρηση της ανισοκατανομής της εξουσίας ανάμεσα στα φύλα,
με στόχο την (επανα-)σημασιοδότηση της γλώσσας και των πρακτικών ώστε να
ανταποκρίνονται στα βιώματα και τις επιθυμίες της μη ηγεμονικής τάξης.
Είναι βέβαια προφανές ότι ο στόχος αυτός δεν δεσμεύει και ως προς μια
κοινή αντιμετώπιση του ζητήματος. Με την εμπειρία όμως των τριάντα και
πλέον χρόνων που υπάρχει διεθνώς μπορεί να υποστηριχθεί ότι οποιαδήποτε
«λύση» αναπόφευκτα θα δοκιμαστεί στην αρένα της καθημερινής γλωσσικής χρήσης
· η τελευταία -αν δεν ληφθούν επαρκώς υπόψη οι ιστορικές συγκυρίες, οι
ιδιαιτερότητες της συγκεκριμένης γλώσσας κ.λπ.- μπορεί ωστόσο να
επιφυλάσσει δυσάρεστες εκπλήξεις (π.χ. αντίθετα αποτελέσματα από τα
επιδιωκόμενα με τις ρυθμιστικές παρεμβάσεις για την εξάλειψη του
γλωσσικού σεξισμού) και τον εκφυλισμό του εγχειρήματος σε ετικέτες
πολιτικής ορθότητας.
http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/glossology/show.html?id=141

_________________
Τι κρίμα οι βλάκες να είναι τόσο σίγουροι και οι έξυπνοι τόσο διστακτικοί.
Επιστροφή στην κορυφή Πήγαινε κάτω
 
Γλώσσα και φύλο
Επισκόπηση προηγούμενης Θ.Ενότητας Επισκόπηση επόμενης Θ.Ενότητας Επιστροφή στην κορυφή 
Σελίδα 1 από 1

Δικαιώματα σας στην κατηγορία αυτήΔεν μπορείτε να απαντήσετε στα Θέματα αυτής της Δ.Συζήτησης
 :: Συζητήσεις γενικού περιεχομένου :: Θεωρητικές Αναζητήσεις-
Μετάβαση σε: